BAASROODSE STRATEN

SINT-URSMARUSSTRAAT


De Sint-Ursmarusstraat is de oudste straat van Baasrode, of toch als we abstractie maken van de Oude Heirbaan (Mandekensstraat – Provinciale Baan), die Baasrode met Buggenhout scheidt. Hier bevond zich de oude dorpskom, bestaande uit twee haaks op elkaar staande straten die elkaar kruisen aan de kerk, de kaaien en het veer. Al in de middeleeuwen was deze straat gekasseid vanaf de afslag richting de dijk van Vlassenbroek tot en met de pastorij. Ook de brug over de Vliet was al in 1470 van steen. Ergens vanaf de zestiende eeuw werd deze steenweg verder naar het zuiden uitgebreid tot aan de Kier. Zo’n gekasseide dorpskom was een luxe waarop slechts weinig dorpen aanspraak konden maken. Tot op het einde van de 18de eeuw werd hier een tol geheven op de handelaars en reiziger, waarvan de opbrengst naar de heer van Baasrode en de vorst ging.


Vroeger waren er andere namen in voege voor de Sint-Ursmarusstraat. Tot op het einde van de achttiende eeuw werd het gedeelte tussen de inrij naar De Brandt en de kerk gemakshalve de steenweg of de Kassei genoemd. Eeuwenlang, tijdens de hoogdagen van de Baasroodse haven, bestond de zuidkant van deze straat uit een lange rij herbergen en winkels. Vanaf de Zwarte Beek ging het achtereenvolgens om het Groot en Klein Schaak, de Drie Koningen, de Zwaan, het Gulden Hoofd, de Sterre, De Croone, het Schild van Frankrijk, het Schepelken en de Roose. De meeste namen bleven tot in de 19de eeuw behouden. Aan de noordzijde stonden ook belangrijke herbergen, maar de aandacht ging vooral uit naar twee grote hoven die hier in de vijftiende eeuw werden gebouwd; het Hof van Peene (van de heer van Baasrode) en het Hof van Sicleer. Beiden werden na verloop van tijd verkaveld.


Het vervolg van de straat vanaf de parking aan de kerk tot aan de Kier werd tot in de negentiende eeuw de Begijnestraat genoemd. Dit moet zijn genoemd naar een Begijnhof dat zich ooit aan de westzijde van deze straat bevond. In een oud document vonden we nog een verwijzing naar dit Baghynhof terug, maar tegen de zestiende eeuw was deze al (lang) verdwenen. De oostkant van deze straat werd gedomineerd door de haven en de scheepswerven. De westelijke zijde telde hoofdzakelijk woningen voor de haven- en scheepswerfsarbeiders evenals de indrukwekkende omwalde pastorij die door twee dreven te bereiken viel. Gelijklopend met de ontwikkeling van de arbeidsintensieve scheepsbouw ontstond een grote nood aan woningen, wat uiteindelijk leidde tot de lintbebouwing die we nu nog kennen. In de jaren 1780 werd daarenboven een hele reeks kleine huisjes gebouwd op heerlijke cijnsgrond, ten zuiden van de huidige Sint-Ursmarusstraat, tegenover de scheepswerven. Voordien was dit nat weiland.


Door de aanleg van allerlei nieuwe steenwegen vanaf het einde van de achttiende eeuw, was de oude benaming Kassei/steenweg niet meer nuttig. Deze werd dan maar hernoemd naar de Kerkstraat. Tijdens WOII werd deze straat zelfs enkele jaren hernoemd tot de Pieter Bruegelstraat. De naam Begijnestraat geraakte ook in onbruik. Vanaf het midden van de negentiende eeuw sprak men meer en meer van de Dorpsstraat. Beide namen werden na de gemeentefusie van 1977 vervangen door de Sint-Ursmarusstraat.

Een zijtak van de Sint-Ursmarusstraat gaat via de bedrijfsterreinen van De Brandt richting de dijk van Vlassenbroek. De straat werd vroeger de Broekweg genoemd. Deze belangrijke verbindingsweg met het dorp werd omstreeks de 16de eeuw doorsneden ten gevolge van een zware overstroming. Er ontstond een groot schor dat pas in relatief recente tijden werd opgehoogd en nu dient als het bedrijventerrein van NV De Brandt. Een andere zijstraat gaat van het veer richting het speelplein 'de Vliet'. Zij volgt hier het tracé van het oude riviertje met diezelfde naam.

Een mix van het oude en het moderne Baasrode (1777 en 2020). De Sint-Ursmarusstraat was voor 1904 de enige straat van de dorpskom, aan alle zijden begrensd door het water (de Zwarte Beek, de Vliet en de Schelde). In het groen zijn de oude schorren, de vroegere natte weilanden en de dijken aangeduid.